Programmist kerakmi? Sayt yaratadigan dasturchini qanday tanlash

Biznesingizga sayt kerak bo'lib qoldi. Google'ga «programmist kerak» yoki «sayt qiladigan odam» deb yozdingiz va o'nlab takliflar orasida qoldingiz: kimdir 1,5 mln so'm deydi, kimdir 15 mln. Kimdir «bir haftada tayyor» deydi, kimdir «ikki oy». Texnik bilimingiz yo'q — kim to'g'ri gapiryapti, qanday aniqlaysiz?

Yaxshi xabar: dasturchini tanlash uchun dasturlashni bilish shart emas. Xuddi ustani tanlash uchun quruvchi bo'lish shart bo'lmagani kabi. Kerak bo'lgani — to'g'ri savollarni berish va javoblarni qanday tushunishni bilish.

Avval o'zingizga bitta savol bering

Ko'p odam dasturchi qidirishni «menga sayt kerak» degan gapdan boshlaydi. Bu — noto'g'ri boshlanish. Sayt maqsad emas, vosita. To'g'ri savol shunday yangraydi: «Bu sayt menga qanday natija keltirishi kerak?»

• Instagram'dagi mijozlar ishonch hosil qilishi uchunmi? — Unda sizga bir sahifali, chiroyli va tez landing page yetarli.
• Google'dan yangi mijoz kelishi uchunmi? — Unda sayt SEO uchun qurilishi, blog va xizmat sahifalari bo'lishi kerak.
• Onlayn sotish uchunmi? — Unda savat, to'lov va yetkazib berish kerak, bu esa boshqa narx.
• Ichki jarayonni avtomatlashtirish uchunmi? — Unda sizga sayt emas, CRM yoki bot kerakdir.

Shu savolga javob bersangiz, dasturchi bilan suhbat butunlay boshqacha kechadi. Va eng muhimi — keraksiz ishga pul to'lamaysiz.

Dasturchiga beriladigan 9 ta savol

Bu savollarni ish boshlanishidan oldin bering. Javoblar sizga texnik bilimdan ko'ra ko'proq narsani aytib beradi — chunki ular odamning ishga munosabatini ochadi.

1. «Shu turdagi oxirgi 3 ta ishingizni ko'rsata olasizmi?»

Portfolio — eng ishonchli dalil. Faqat rasmga emas, tirik saytga qarang: havolani oching, telefoningizda tekshiring, tezligini his qiling. Agar dasturchi «NDA sabab ko'rsata olmayman» desa — bu bo'lishi mumkin, lekin uchala ishi ham NDA ostida bo'lishi shubhali.

2. «Bu ishga nima kiradi va nima kirmaydi?»

Eng ko'p janjal shu yerda chiqadi. Dizayn kiradimi? Matnni kim yozadi? Rasmlarni kim topadi? Domen va hosting kimning hisobidan? Mobil versiya alohida to'lanadimi? Bularning hammasi yozma ravishda bo'lishi kerak.

3. «Loyihadan keyin kod va kirish ma'lumotlari menda qoladimi?»

To'g'ri javob — «ha, hammasi sizniki». Agar dasturchi domenni o'z nomiga rasmiylashtirsa yoki kodni bermasa, siz undan doimiy qaram bo'lib qolasiz. Bu — O'zbekistondagi eng ko'p uchraydigan muammolardan biri.

4. «Saytni o'zim to'ldira olamanmi?»

Admin panel bo'lishi shart. Aks holda har bir vergul uchun dasturchiga yozib, javob kutib o'tirasiz — va har safar to'laysiz.

5. «Ish qanday bosqichlarga bo'linadi?»

Yaxshi dasturchi ishni bosqichlarga bo'ladi: prototip → dizayn → dasturlash → test → ishga tushirish. Va har bosqichda natijani ko'rsatadi. «Bir oydan keyin tayyor saytni ko'rasiz» degan javob — xavf belgisi.

6. «Kechikish bo'lsa nima bo'ladi?»

Kechikish deyarli har doim bo'ladi — muhimi, u qanday hal qilinishi oldindan kelishilgan bo'lsin.

7. «Ishga tushgandan keyin qo'llab-quvvatlash bormi?»

Sayt — bir marta qurilib, unutiladigan narsa emas. Xato chiqadi, hosting yangilanadi, dizaynga o'zgartirish kerak bo'ladi. Kamida 1–3 oylik bepul qo'llab-quvvatlash normal amaliyot.

8. «To'lov qanday bo'ladi?»

Odatiy sxema: 30–50% oldindan, qolgani bosqichlar bo'yicha. 100% oldindan so'ralsa — ehtiyot bo'ling. 0% oldindan taklif qilinsa ham o'ylab ko'ring: jiddiy dasturchi bepul ishlamaydi.

9. «Sayt Google'da chiqishi uchun nima qilinadi?»

Minimal talab: har sahifada o'z sarlavhasi va tavsifi, sitemap.xml, robots.txt, tez yuklanish, mobil moslashuv va HTTPS. Agar bu so'zlar dasturchiga notanish bo'lsa, saytingiz Google'da hech qachon topilmasligi mumkin.

7 ta ogohlantiruvchi belgi

• Narxni bir soniyada aytadi. Savol bermasdan narx aytish — u sizning loyihangizni emas, o'zining shablonini sotayotganini bildiradi.
• Shartnoma tuzishdan qochadi. «Ishonamiz-ku» degan gap 10 mln so'mlik ishda ishlamaydi.
• Portfoliosi yo'q yoki begona. Ko'rsatgan ishini kim qilganini so'rang; havolani oching.
• Bozordan 3 barobar arzon. Bu tajribasizlik yoki loyihani yarim yo'lda tashlab ketish xavfi.
• Faqat texnik atamalarda gapiradi. Yaxshi mutaxassis murakkab narsani oddiy tilda tushuntira oladi.
• Javob berishi 3 kun davom etadi. Sotuvdan oldin shunday bo'lsa, ish boshlangandan keyin qanday bo'ladi?
• «Hammasini qila olaman» deydi. Sayt ham, ilova ham, 1C ham, dizayn ham, SMM ham — bitta odamdan bo'lishi qiyin.

Yolg'iz dasturchimi yoki jamoami?

Oddiy qoida: agar loyiha to'xtasa biznesingiz zarar ko'rsa — jamoa tanlang. Agar sayt shunchaki «bo'lgani yaxshi» bo'lsa — yakka dasturchi mutlaqo yetarli.

Ish boshlashdan oldin nimalar tayyor bo'lishi kerak

1. 1Kompaniya nomi, logotip (bo'lsa) va rang tanlovi
2. 2Xizmatlar yoki mahsulotlar ro'yxati va narxlari
3. 3Aloqa ma'lumotlari va manzil
4. 4Sizga yoqadigan 2–3 ta sayt havolasi (namuna sifatida)
5. 5Sifatli rasmlar yoki ularni kim tayyorlashi haqidagi kelishuv
6. 6Kim qaror qabul qilishi — bitta mas'ul odam bo'lsin

Xulosa

Programmist tanlash — texnik emas, insoniy qaror. Portfolio, aniq yozilgan kelishuv va tushunarli muloqot — uchtasi ham joyida bo'lsa, loyihangiz 90% ehtimol bilan muvaffaqiyatli yakunlanadi. Narx esa faqat to'rtinchi o'rinda turadi.